Matematik Ruleet · Miijo · hojomaaji 10

Juumre Fijoowo Kaalis

Hoolaade wonde njeñtudi ina “hewtii” sabu ummaaki ko ɓooyi.

Jaabawol rabbiɗngol

Caggal boɗeeje sappo, porobabilite ɓaleere ina woni tawo 18/37. Taarorde ndee winndataa hay huunde, ndee yoɓetaake hay huunde.

p(ɓaleere caggal boɗeeje 10)
48,65%
p(ɓaleere caggal boɗeeje 0)
48,65%
Monte-Carlo, 1913
ɓaleeje 26
ina noddee kadi
juumre Monte-Carlo

Juumre ndee

So boɗeerepariBoɗeerePari njoɓdi fotndi e limooje 18 boɗeeje. E Farayse: rouge.Tar fof → ummiima laabi sappo, fijooɓe heewɓe ina keɓtina wonde ɓaleerepariƁaleerePari njoɓdi fotndi e limooje 18 ɓaleeje. E Farayse: noir.Tar fof → ina “hewtii” ɓe ngaɗa pari e mayre. Woɓɓe ina keɓtina wonde boɗeere ina “wuli” ɓe ngaɗa pari e mayre. Ɓe ɗiɗo fof ina ƴeewndoo jokkondiral timmungal ngam taarol ngol waɗaaki tawo. BalkuutorɗeBalBal tokoosal werlaangal e laawol ngol e laawol rotoor ngol. Balli jamaanu hannde ko ivorine walla Teflon, 18–21 mm.Tar fof → ngal anndaa ko taarle sappo sakkitiiɗe ɗee ngoni; cuuɗikuutorɗeSuuduGootel e cuuɗi 37 limoraaɗi e rotoor. Ina noddee kadi: wenndu, kopp.Tar fof → ɗii ina poti mawneeki e no ɗi ngonnoo waktu ɓennuɗo; porobabilitematematikPorobabiliteSahaa njeñtudi, immorde 0 haa 1 walla 0% haa 100%. Limoore wootere: 1/37 = 2,70%.Tar fof → ɓaleere ko 18/37 no woniri kala sahaa.

Miijo Juumɗo: Limooje “Haanii Yaltude”

Ko waɗi ɗum ina wayi no goonga

E juuta, feccere boɗeeje e ɓaleeje ina ɓadoo 18/37 kala. Sariya limooje mawɗematematikSariya limooje mawɗeHakkundeere njeñtuɗi ceertuɗi ina ɓadoo njaru fodaandu tuma nde limoore etaaɗe ɓeydotoo.Tar fof → ina tabitina ɗum. Kono ɓadagol ngol ina waɗa e lattinde ndiyam, wonaa e feewnude: caggal taarle 1 000 goɗɗe, boɗeeje sappo ɓeydiiɗe ɗee ko juumre hiisa e feccere ndee, wonaa sabu ɓaleere tawtii, kono sabu misal ngal mawni. Alaa masiŋ waɗata ɓaleere ina ɓura sahaa, sariya limooje mawɗe kadi sokliraa ɗum.

caggal boɗeeje 10, refti taarle N peewɗeboɗeeje fodaaɗeɓaleeje fodaaɗefeccere boɗeeje
N = 0100100%
N = 100≈ 58,6≈ 48,6≈ 55%
N = 1 000≈ 496≈ 486≈ 50,5%
N = 100 000≈ 48 660≈ 48 650≈ 50,005%
Ɓeydaari boɗeeje sappo ndee majjataa abada. Ndee waylitoo huunde nde alaa maanaa.

Monte-Carlo, 18 Ut 1913

Ɓaleere ummiima laabi 26 jokkondirɗi e taabal e Casino de Monte-Carlo. Gila ɓaleere sappo e joyaɓere hedde, fijooɓe ina ndenndii e boɗeere, ina ɗiɗiɓna, ina ɗiɗiɓna kadi, kala taarol ina “ɓura goongaaji” e ngol ɓennungol. Kasino dañii miliyoŋaaji faraŋ. Jokkondiral ngal jogii ko porobabilite 1 e nder miliyoŋaaji 137 gila ɓaleere aranndeere, porobabilite wonde ɗum ina waɗoo sakket e nokku e kasinooji aduna kadi ko hedde gooto. Ɗum woni ko waɗi juumre fijoowo kaalis ina noddee kadi juumre Monte-Carlo.

Jokkondiral 1913, no juumre ndee yi’iri ɗum
ɓaleere × 5

Huunde aadanteende. Ina waɗa laawol gootol e nder 44.

ɓaleere × 10

Fijooɓe ina fuɗɗa tiiɗnaade. Boɗeere ina “hewtii”.

ɓaleere × 15

Taabal ngal ina heewi. Pariiji e boɗeere ina ɗiɗiɓnee caggal kala majjere.

ɓaleere × 20

Jawdi majjii. Kala ɓaleere hesere ina waɗa boɗeere ina keɓtinee ɓurde goongaaji.

ɓaleere × 26

Jokkondiral ngal ina gasa. Kasino dañii miliyoŋaaji faraŋ e yimɓe waɗooɓe pari e dow jokkondiral ngal waawaano “anndude” wonde ko jokkondiral.

Casino de Monte-Carlo

Jungo wulngo

Tammbaade noone sabu ina e jokkondiral ko juumre wootere ndee huccitinaande: ina fodee jokkondiral ngal ina jokkoo, wonaa gasde. Ganndo miijo neɗɗo ina noddira ɗum jungo wulngomiijo juumɗoJungo wulngoHoolaare wonnde dañe jokkondirɗe, walla njeñtudi wootiri ina jokkondiri, ina ɓeyda porobabilite goɗndi. E taarorde ko juumre fijoowo kaalis huccitinaande.Tar fof →, caggal jaŋde 1985 Gilovich, Vallone e Tversky ɗi ndaarnoo jokkondire e fiɗgol bal e basket, ɗi njiyaani hay ɗe ɓuri sahaa. E 2018 Miller e Sanjurjo kolliri wonde ƴeewndo ngoo e hoore mum ooñiino: e winndannde gaɗaande, feccere dañe ɗe ngaddi caggal dañal ina woni les feccere fof fiɗoowo e hakkundeere, ɗuum waɗi fijoowo mo alaa jungo wulngo fof ina wayi no jaangi seeɗa. So feewnaama, keɓe ɗee ina kolla jungo wulngo seeɗa. Neɗɗo ina waawi wulde; taarorde alaa ngonka ngo woni e mum. Fijooɓe woɓɓe ina njogii hoolaare ɗiɗi ɗee e sahaa gootal: jokkondiral ina jokkoo haa “juuta no feewi” refti gasa. E taarorde peewnde kala mbaadi ina jogii njaru fodaandumatematikNjaru fodaanduNjeñtudi hakkundeere e kala pari e juuta. −1/37 pari ngam kala pari Orop laawol.Tar fof → wootu ndun e suɓaade noone e jaaɓugol pees kaalis: −2,70% pari.

Porobabilite Jokkondire e Ruleet

E taabal goonga

Croson e Sundali (2005) ndaarii waktuuji 18 widewo reentaari taabal seerotaarordeSeeroSuudu haako wootere nde hay pari njoɓdi fotndi, sappo e ɗiɗi walla kolon kuuɓataa; ko ɗum woni iwdi ɓural kasino. Ina noddee kadi: seero gooto, 0.Tar fof → ɗiɗi gootal e kasino mawɗo to Reno: fijooɓe 139 waɗooɓe pariiji 24 131. E pariiji njoɓdi fotndipariPari njoɓdi fotndiBoɗeere/ɓaleere, peccotaake/peccotoonde, mawɗe/tokooseeje. Limooje 18, ina yoɓa 1:1.Tar fof →, fijooɓe ina pecciino hedde potngol hakkunde rewɓe jokkondire gaɗaaɗe e luurdooɓe ɗe. Caggal noone wootere laabi joy jokkondirɗi ɓe ooñaama e luurde jokkondiral ngal, caggal jeegom walla ko ɓuri, 85% pariiji maɓɓe ina ngonnoo e geɗal goɗngal. Fijooɓe gooto ɓeen kolliri jungo wulngo e hoore maɓɓe: caggal dañal e limooje ɓe kuuɓnoo limooje 13,6 e taarol garoowol e hakkundeere, ndeen ko 9,2 caggal majjere. Taarorde maɓɓe holliraa hay maande ooñol, ɗuum waɗi hay huunde e ɗum waylitaani ko hay gooto e maɓɓe waawnoo fodaade.

Caggal kasino

Foodagol gootol ngol ina yiyee ɗo kuuɓtodi goonga ina mbaɗee. Clotfelter e Cook (1993) njokkii fijo limooje ñalnde kala Maryland: kaalis pariyaaɗo e limoore ina ustoo no feewi nde ndee yaltii, ina ɓooya lebbi ado rutteede, tawa yaltinngol ngol alaa jejjitaare. Chen, Moskowitz e Shue (2016) tawii ɗum e nder gannduɓe golle. Ñaawooɓe dañgol hisnaare Dowlaaji Dentuɗi Amerik ina ɓura haa poyaaji 3,3 salaade dosiye so ɓe jaɓii ngo ado mum. Ñaawooɓe baseball ina ustoo poyaaji 1,5 e wiyde strike caggal wiyde gooto, e ko ɓuri laabi ɗiɗi ɗum e fiɗɗe ɓadiiɗe. E ƴeewndo e nder golle e kurtiiɓe ñamaleeje yoɓeteeɓe njoɓdi fotndi, haa 9% kuuɓtodi ina mbaylitaa e ndee laawol. Dosiyeeji ɗii ina ngarnoo e doggol sahaa, ɗuum waɗi kuuɓtodi sakkitiindi wiyaani hay huunde e ndi garooti, no taarol sakkitiingol wiyataa hay huunde e ngol garoowol.

Ñaawooɓe baseball ñaawooɓe fiɗɗe ɓadiiɗe ina ustoo wiyde strike caggal wiyde gooto.

Juumre fijoowo kaalis huccitinaande

Ganndo filosofi Ian Hacking (1987) inndii mbaadi tataɓol. Neɗɗo ina naata e suudu, ina yi’a deeji ɗiɗi ina njana jeegom e jeegom, ina sikka wonde ɗi njaltinaama laabi keewɗi ado. Kala jaltinngol ina foti sahaa wonde jeegom e jeegom, ngol aranngol e jemma oo walla ngol ujunereewol, ɗuum waɗi ko o yi’i wiyaa hay huunde e no fijo ngoo ɓooyiri. E ruleet ko fijoowo hewtoyɗo e tabalo hollirɗo boɗeeje jeetati, sikki wonde taabal ngal ina taarnoo waktuuji ngam addude ɗe. Juumre aadanteende ndee ina janngira ko ɓenni e taarol garoowol; ndee ina janngira huunde nde heewaa e ko ɓenni ko hay gooto yi’aani.

Ganndo miijo neɗɗo hoolaaɗo ɗum

Juumre ndee jogiima faabooɓe gannduɓe. Ganndo miijo neɗɗo Almaañ Karl Marbe ƴeewtii kaaye winndannde nay, kala e majje ko jibinannde 49 152, tawi jokkondiral ɓurngal juutde sukaaɓe worɓe walla rewɓe jokkondirɓe ko 17, sikki wonde jokkondire juutɗe ina ɓura famɗude e ko sahaa newnani, ɗuum waɗi jokkondiral ina waɗa njeñtudi goɗndi ina ɓura sahaa. Sahaa tan ina wiya ko woɗɗi ɗum: e jibinannde 196 608, jokkondiral 17 walla ko ɓuri ina ummoo hedde laabi nay e nder joy. Marbe tawii ko jokkondiral sahaa wayi ko feewi. Epstein (2013) ina hokka ndee daarol; Porobabilite Jokkondire e Ruleet ina hokka mbaadi ruleet.

Karl Marbe ina ƴeewtoo kaaye winndannde jibinannde ngam yiytude jokkondire juutɗe sukaaɓe worɓe walla rewɓe.

Ɗo juumre ndee huutortaake

So taarorde ndee ooñiino e ɓalli mum, taarle ɓennuɗe ina ndokkatno kabaruuji, sabu ɗe ngonata seedeeji e cuuɗi ɗii, wonaa e sahaa. Ɗum ko yiyannde Laboratuwaar, ina sokli ujunaaji taarle e taarorde wootere anndaande ado wiyde hay huunde. E jokkondiral boɗeeje sappo e taarorde nde anndaaka, firo ooñol ngol ina ɓura famɗude sahaa e firo sahaa ngol no feewi.

Keewal Misal

Naamne

Mbele juumre ndee ko e ruleet tan?

Alaa. Ina huutoree e kala huunde ceertunde fuɗɗitotoonde: deeji, pees kaalis, limooje lotori.

So mi waɗii pari e ɓaleere taarle 1 000, mbele boɗeere e ɓaleere fotondirtaa?

Fecce ɗee ina ɓadoo. Njeñtudi maa ina wona tawo hedde −2,70% ko waɗ-ɗaa pari.

Hol ko wiyetee sariya hakkundeere?

Alaa sariya hakkundeere. Ko sariya limooje mawɗe woodi, ngal ina gollira lattinde ndiyam.

Weltaare e Matematik

Etu ɗum hoore maa adii. Kala jaabawol ina suuɗii; uddit ɗum so a heblii.

  1. Caggal werlagol laabi 10, piyees ina holla fas 7 e pil 3. Caggal werlagol laabi 1 000 ina holla fas 517 e pil 483. Hol pil yettii fas?

    Hollu jaabawol ngol

    Jaabawol Alaa. Ceerndugol ngol ɓeydii iwde 4 haa 34. Fecceere ndee tan ɓadii potde.

    Fecceere fas e pil jippii iwde 7/3, hedde 2,33, haa 517/483, hedde 1,07. Ɗum ko sariya limooje mawɗematematikSariya limooje mawɗeHakkundeere njeñtuɗi ceertuɗi ina ɓadoo njaru fodaandu tuma nde limoore etaaɗe ɓeydotoo.Tar fof → ina golla.

    Ceerndugol hakkunde maɓɓe ɓeydii, iwde 4 haa 34. E piyees potɗo, ceerndugol hedde 30 caggal werlagol 1 000 ko ordinaare: ceerndugol ngol ina mawna hedde e rasin karre keewal werlagol, nde fecceere ndee ina ɓada 1.

    Hay huunde ruttaani pil. Ɓuri fas gadanɗo ina saakaa e werlagol 990 garooji ɗii, wonaa feewnaa.

  2. Werlo piyees laabi nay, ndaar tan werlagol jokkiiɗi fas. Feccere honnde e majji ko fas? Hiisa ɗum e kala e jokkondire 16 waawooje ɗee, ƴettu hakkundeere fecceeje ɗee. Hol ko 50%?

    Hollu jaabawol ngol

    Jaabawol Alaa. Ko 17/42, hedde 40,5%. E ndee ndaarngal, piyees potɗo ina sikkee ina jaangoo caggal fas.

    Limto jokkondire 16 ɗee (F = fas, P = pil). Ɗiɗi e majji, PPPP e PPPF, alaa fas e werlagol tati adanɗi, ndeen hay huunde jokkaani fas; 14 ina keddoo.

    E kala e majji, ƴettu werlagol jokkiiɗi fas, yiytu feccere ko fas. FFFF ina rokka 3 e 3. FFFP ina rokka 2 e 3. FPFP ina rokka 0 e 2. E yahde e 14 ɗee fof: jokkondire jeegom ina rokka 0, nay ina rokka 1/2, gootal ina rokka 2/3, tati ina rokka 1 (FFFF, PFFF e PPFF).

    Hawtu fecceeje ɗee: 4 × 1/2 + 2/3 + 3 = 17/3. Feccu e 14: 17/42 ≈ 40,5%.

    Alaa werlagol ɓurɗo yiɗde pil; kala ko 50–50. Ooñol ngol ina iwa e ƴettude hakkundeere jokkondiral e jokkondiral: jokkondiral heewngal fas ina jogii werlagol keewɗi ndaareteeɗi kono ina limee laawol gootol, hono jokkondiral jogiingal fas gootol tan. Miller e Sanjurjo (2018) kolliino wonde ƴeewndo jungo wulngo hitaande 1985 betiino fijooɓe basket mum e ndee laawol, ndeen fijooɓe sikkaaɓe ɓurtaa sahaa e jokkondire dañe ina ɓurnoo ɗum seeɗa e goonga.

Ƴeewndo weltinoowo

Lattinde, wonaa feewnude. Taarorde ndee yoɓetaake hay huunde.

Lattinde, wonaa feewnude. Taarorde ndee yoɓetaake hay huunde.

Iwdi

  1. Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1. Wiley, muulnugol 3, 1968. Gambler’s ruin, pecce XIV.
  2. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. Gotham, 2006.
  3. Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling. Springer, 2010. Pecce 13, ruleet.
  4. Epstein, R. A. The Theory of Gambling and Statistical Logic, 2nd ed. Academic Press, 2013.
  5. Croson, R. & Sundali, J. “The gambler’s fallacy and the hot hand: empirical data from casinos.” Journal of Risk and Uncertainty 30(3), 2005.
  6. Chen, D. L., Moskowitz, T. J. & Shue, K. “Decision making under the gambler’s fallacy: evidence from asylum judges, loan officers, and baseball umpires.” Quarterly Journal of Economics 131(3), 2016; limooje iwɗe e NBER Working Paper 22026.
  7. Clotfelter, C. T. & Cook, P. J. “The ‘gambler’s fallacy’ in lottery play.” Management Science 39(12), 1993.
  8. Gilovich, T., Vallone, R. & Tversky, A. “The hot hand in basketball: on the misperception of random sequences.” Cognitive Psychology 17(3), 1985.
  9. Miller, J. B. & Sanjurjo, A. “Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers.” Econometrica 86(6), 2018.
  10. Hacking, I. “The inverse gambler’s fallacy: the argument from design. The anthropic principle applied to Wheeler universes.” Mind 96(383), 1987.
ƴeewtaa 2026-09-28misal: ruleet Orop, seero gootolaawol golle ↗iwdi ↗